Từ "chất thải vô dụng" đến "nguyên liệu cao cấp" – Kinh tế tuần hoàn ngành mía đường "đào vàng" từ cây mía, mở lối đi mới

2025-09-11 16:48

Tôi muốn lưu lại

Chia sẻ bài viết

Lớn

Vừa

Nhỏ

Đường trắng, đường đỏ, đường phèn… Ngoài việc sản xuất đường, cây mía còn có thể mang lại điều gì? Những năm gần đây, các vùng sản xuất mía đường trọng điểm toàn quốc như Quảng Tây, Vân Nam… xoay quanh mục tiêu “một cây mía đạt được ‘tận dụng đến tận cùng’”, trên đường đua kinh tế tuần hoàn không ngừng mở rộng theo hướng thông minh hóa, cao cấp hóa, xanh hóa, khiến một cây mía thực sự “ngọt ngào từ đầu đến cuối”.

Tháng 9, bên bờ sông Tả Giang, Quảng Tây, “sóng mía cuồn cuộn”. Tại Sùng Tả, Quảng Tây – cơ sở sản xuất mía đường quan trọng của cả nước, các nhà máy đường đang chờ đợi một mùa ép mía mới, trong khi đó, nền kinh tế tuần hoàn xoay quanh phế phẩm ngành đường đang được triển khai sôi nổi.

Bã mía, là phế phẩm ép đường, nhưng trong mắt Giáo sư Lưu Cương của Đại học Trung Nam lại là bảo bối. “Bã mía thông qua quy trình độc đáo được chế tạo thành carbon xốp sinh khối, cấu trúc lỗ xốp phát triển của nó sẽ khiến vật liệu hấp phụ ion điện như một siêu bọt biển, từ đó tích trữ điện tích.” Lưu Cương cho biết, đặc tính này khiến nó trở thành vật liệu lý tưởng cho điện cực siêu tụ điện.

Trong Khu công nghiệp Lực lượng sản xuất mới chất lượng (Sùng Tả) của Đại học Trung Nam, Lưu Cương đang dẫn dắt nhóm nghiên cứu khắc phục vấn đề ổn định trên dây chuyền thử nghiệm trung gian vật liệu carbon tụ điện từ bã mía. Lưu Cương giới thiệu, nhu cầu thị trường đối với thiết bị lưu trữ năng lượng sạc nhanh xả nhanh ngày càng mạnh mẽ, siêu tụ điện ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong các lĩnh vực như giao thông đường sắt, phát điện gió, xe năng lượng mới…

Các sản phẩm ở các công đoạn khác nhau của carbon tụ điện làm từ bã mía được trưng bày tại Khu công nghiệp Lực lượng sản xuất mới chất lượng (Sùng Tả) của Đại học Trung Nam. Ảnh: Phóng viên Triệu Hoan, Tân Hoa Xã

Một cây mía dưới sự hỗ trợ của đổi mới công nghệ, được “ép” ra giá trị lớn hơn. Hoàng Hồng Yến, Cục trưởng Cục Nông nghiệp và Nông thôn thành phố Sùng Tả, cho biết, việc sử dụng bã mía tại địa phương đã trải qua quá trình nâng cấp chuỗi giá trị từ làm giấy đến phát điện sinh khối, và nay là chế tạo thành vật liệu siêu tụ điện cao cấp. Hiện nay, tỷ lệ sử dụng tổng hợp bã mía ở Sùng Tả đã đạt 100%.

Tại Vân Nam, cây mía cũng giải phóng “tiềm năng ngọt ngào”. Huyện tự trị dân tộc Thái, dân tộc Ngõa Cảnh Mã là huyện sản xuất đường lớn nhất tỉnh, diện tích trồng mía đạt 400.000 mẫu. Dựa trên nền tảng công nghiệp, địa phương đang thoát khỏi mô hình chế biến thô, xây dựng chuỗi công nghiệp toàn diện bao phủ từ trồng trọt đến chế biến mía.

Bước vào Công ty TNHH Vật liệu mới Lục Tái Khả (Vân Nam) tại Khu công nghiệp Cảnh Mã, dây chuyền sản xuất mía từ lâu đã không còn là mô hình đơn nhất “chỉ sản xuất đường”: trong khâu sản xuất đường tạo ra đường trắng, đường đỏ chất lượng cao đồng thời, bã mía được vận chuyển đến phân xưởng vật liệu bảo vệ môi trường, trên dây chuyền sản xuất tự động trải qua các công đoạn nghiền, định hình, sấy khô… chuyển hóa thành hộp đựng thức ăn, vật liệu đóng gói có thể phân hủy.

“Chúng tôi chuyển hóa bã mía thành dụng cụ ăn uống bảo vệ môi trường có thể phân hủy, mở ra một con đường mới cho ngành công nghiệp xanh.” Đồng Thần Vinh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty TNHH Vật liệu mới Lục Tái Khả (Vân Nam) cho biết, sản phẩm của công ty đã mở rộng đến các lĩnh vực như vật dụng y tế, cát vệ sinh cho thú cưng… thị trường không ngừng mở rộng.

Trước đây, sau mỗi mùa ép, lượng lớn phế phẩm mật rỉ khiến các nhà máy đường đau đầu. Sau khi Công ty TNHH Men Anh Kỳ (Sùng Tả) thành lập năm 2006, mật rỉ được chế biến thành men khô hoạt tính cao và chiết xuất men, biến phế phẩm thành bảo bối. “Mỗi năm chúng tôi tiêu thụ gần 250.000 tấn mật rỉ!” Lưu Bội Đông, Trợ lý Tổng giám đốc công ty cho biết, hiện nay các sản phẩm do công ty nghiên cứu phát triển đã xuất khẩu đến hơn 130 quốc gia và khu vực.

Cũng coi mật rỉ là “bảo bối”, còn có Công ty TNHH Rượu rum Quảng Tây Ba Lai Thất Bảo. Công ty từ Thượng Hải đến Quảng Tây vì mật rỉ, người phụ trách Khương Sơn Minh cho biết, Sùng Tả có thể đảm bảo cung cấp 300.000 tấn mật rỉ mà công ty cần mỗi năm, đây là nguyên liệu quan trọng để ủ rượu rum. Hiện tại, dự án Khu công nghiệp kinh tế tuần hoàn do công ty đầu tư, giai đoạn một đã đạt sản xuất thử vào tháng 3 năm nay, sau khi đi vào hoạt động dự kiến giá trị sản xuất hàng năm đạt 500 triệu nhân dân tệ.

Triệu Đan, Phó Cục trưởng Cục Nông nghiệp và Nông thôn thành phố Sùng Tả, cho biết, sản lượng mật rỉ hàng năm của thành phố khoảng 600.000 tấn, trong đó khoảng 460.000 tấn được sử dụng để sản xuất men và chiết xuất men. “Không ngờ mật rỉ ‘nóng bỏng tay’ ngày nay lại trở thành bảo bối ‘đắt khách’, tương lai còn phải điều chuyển mật rỉ từ các địa phương lân cận.”

Số liệu cho thấy, năm 2024, kinh tế tuần hoàn ngành đường của thành phố Sùng Tả đạt giá trị sản xuất 5,4 tỷ nhân dân tệ, tăng 62,15% so với cùng kỳ năm trước, chiếm 13,99% tổng giá trị sản xuất toàn chuỗi công nghiệp mía đường của thành phố.