Đông Tây vấn丨Nghê Ngọc Bình: Vì sao nói kênh đào Bình Lục kết nối sông biển thông suốt ASEAN?
东西问丨倪玉平：为何说平陆运河连通江海融通东盟？
**Bài viết:**
Trung Tân Xã Nam Ninh ngày 15 tháng 6 điện. Đề bài: Vì sao nói Kênh đào Bình Lục kết nối sông biển, hòa nhập ASEAN?
——Phỏng vấn ông Nghê Ngọc Bình, Phó Viện trưởng Viện Nhân văn, Giáo sư Khoa Lịch sử, Đại học Thanh Hoa
Phóng viên Trung Tân Xã: Dương Trần
Hơn hai nghìn năm trước, Linh Cừ thời nhà Tần của Trung Quốc đã xẻ núi đục đèo, mở ra tuyến đường thủy bộ từ triều đại nhà Tần đến vùng Lĩnh Nam; hơn hai nghìn năm sau, cũng trên mảnh đất Quảng Tây, việc xây dựng toàn tuyến Kênh đào Bình Lục đã bước vào giai đoạn đếm ngược, dự kiến chính thức thông tàu vào tháng 9 năm nay.
Hai con kênh, một cổ một kim, làm thế nào để vượt qua không gian và thời gian mà đáp lại nhau? Là con kênh đầu tiên nối liền sông với biển được xây dựng từ khi thành lập nước Trung Hoa mới, Kênh đào Bình Lục có thể kết nối sông biển, hòa nhập ASEAN bằng cách nào? Ông Nghê Ngọc Bình, Phó Viện trưởng Viện Nhân văn, Giáo sư Khoa Lịch sử, Đại học Thanh Hoa, gần đây đã nhận lời phỏng vấn chuyên đề "Đông Tây Vấn" của Trung Tân Xã, giải thích giá trị thời đại của Kênh đào Bình Lục từ bốn khía cạnh.
Sau đây là tóm tắt nội dung phỏng vấn.
**Phóng viên Trung Tân Xã:** Từ công trình thủy lợi cổ đại đẳng cấp thế giới Linh Cừ, đến việc xây dựng và hiện thực hóa Kênh đào Bình Lục thời đại mới, cả hai đã kế thừa mạch lịch sử kênh đào ngàn năm như thế nào, để đạt được sự kế thừa và đổi mới của nền văn minh thủy lợi cổ kim?
**Nghê Ngọc Bình:**
Linh Cừ là một trong những kiệt tác thủy lợi mang tính biểu tượng của Trung Quốc cổ đại. Năm xưa Tần Thủy Hoàng hạ lệnh đào Linh Cừ, mở thông đường thủy bộ giữa triều đình nhà Tần và Lĩnh Nam, giúp chính quyền trung ương hợp nhất lãnh thổ Lĩnh Nam, trở thành một công trình then chốt củng cố cục diện thống nhất thời cổ đại. Nhìn lại lịch sử phát triển thủy lợi Trung Hoa, từ Hàn Câu thời Xuân Thu, Hồng Câu thời Chiến Quốc, đến Đại Vận Hà thời Tùy Đường, Kinh Hàng Đại Vận Hà thời Nguyên Minh Thanh, các công trình kênh đào lớn qua các triều đại đều gắn chặt với chiến lược quốc gia hàng đầu, đóng vai trò then chốt trong việc củng cố bản đồ, phồn vinh kinh tế, hòa hợp văn hóa, đây cũng là sứ mệnh cốt lõi kéo dài hơn hai nghìn năm trăm năm của kênh đào Trung Quốc.
Kênh đào cổ thường mang chức năng thống nhất quân sự chính trị, duy trì huyết mạch kinh tế của triều đại, nhưng bị hạn chế bởi điều kiện thủy văn và kỹ thuật. Kênh đào Bình Lục kế thừa sứ mệnh kết nối, hưng bang của Linh Cừ và các kênh đào cổ qua các triều đại, chuyển trọng tâm xây dựng sang phát triển hiện đại hóa, trở thành công trình xương sống của Hành lang Lục Hải mới phía Tây, đạt được sự tích hợp sâu sắc giữa trí tuệ thủy lợi cổ đại và thực lực xây dựng cơ sở hạ tầng đương đại.
Sau khi khảo sát thực địa đầu mối Mã Đạo của Kênh đào Bình Lục, tôi vô cùng ấn tượng bởi diện mạo xây dựng hiện đại của công trình. So với các kênh đào cổ thường xuyên ngừng hoạt động vì thiếu nước, Kênh đào Bình Lục dựa vào công nghệ kiểm soát nước bằng đập âu thuyền hiện đại và nguồn nước dồi dào ở phương Nam, có thể thực hiện thông tàu quanh năm suốt tháng, thể hiện rõ quan điểm xây dựng hiện đại là thích ứng với điều kiện địa phương, khoa học hỗ trợ, phục vụ phát triển toàn vùng.
Nhìn từ bố cục vĩ mô, từ lâu kinh tế giữa miền Đông và miền Tây Trung Quốc đã mất cân bằng, vùng nội địa phía Tây bị hạn chế phát triển do thiếu các tuyến đường ra biển. Sau khi Kênh đào Bình Lục thông tàu, nó sẽ bù đắp điểm yếu về đường thủy của vùng Tây Nam, tái cấu trúc cục diện vận tải đường thủy khu vực. Trong tương lai, cùng với việc hoàn thành các công trình phụ trợ như Kênh đào Tương Quế, mạng lưới vận tải đường thủy của Trung Quốc sẽ ngày càng hoàn thiện.
Có thể nói, Linh Cừ đã tạo nên sự thống nhất lãnh thổ của Trung Quốc cổ đại, thì Kênh đào Bình Lục sẽ lấy vận tải thủy làm sợi dây kết nối, thúc đẩy sự phát triển cân bằng kinh tế khu vực của Trung Quốc hiện đại.
Hiện trường xây dựng Kênh đào Bình Lục. Ảnh do Tập đoàn Kênh đào Bình Lục cung cấp.
**Phóng viên Trung Tân Xã:** So với các kênh đào quốc tế đẳng cấp thế giới như Kênh đào Panama, Kênh đào Suez, Kênh đào Bình Lục có điểm độc đáo gì? Sau khi thông tàu, nó sẽ mang lại những lợi ích dân sinh nào cho người dân dọc tuyến?
**Nghê Ngọc Bình:**
So với các kênh đào quốc tế đẳng cấp thế giới như Kênh đào Panama, Kênh đào Suez, Kênh đào Bình Lục có sự khác biệt về bản chất trong định vị chức năng. Kênh đào Panama và Kênh đào Suez chỉ phục vụ vận tải quá cảnh đường biển xa, chức năng chỉ giới hạn trong việc trung chuyển tàu thuyền quốc tế; Kênh đào Bình Lục là một kênh đào tổng hợp hiếm có trên thế giới, mang cả hai chức năng vận tải đường thủy nội địa chính tuyến và ngoại thương đường biển quốc tế, hướng nội kết nối các vùng nội địa rộng lớn ở Tây Nam Trung Quốc như Vân, Quý, Xuyên, Du, hướng ngoại thông thẳng ra Vịnh Bắc Bộ, kết nối các tuyến hàng hải toàn cầu.
Ở khía cạnh giá trị xã hội và nhân văn, lợi thế độc đáo của Kênh đào Bình Lục đặc biệt nổi bật. Sự giao thương đường thủy bộ do kênh đào mang lại sẽ tiếp tục thúc đẩy dòng chảy hai chiều của người và hàng hóa đa dân tộc ở vùng Tây Nam Trung Quốc, tăng cường giao lưu, tiếp xúc và hòa hợp giữa các dân tộc trong quá trình trao đổi kinh tế, góp phần củng cố ý thức cộng đồng dân tộc Trung Hoa; thương mại xuyên biên giới và sự đi lại của nhân sự lại xây dựng một cây cầu thuận tiện cho sự giao thoa văn minh giữa Trung Quốc và nước ngoài, phạm vi ảnh hưởng đặt nền tảng ở Quảng Tây, hỗ trợ vùng Tây Nam, mang lại lợi ích cho cả nước, đồng thời cũng có thể để ASEAN và quốc tế cùng chia sẻ lợi ích phát triển kinh tế của Trung Quốc.
Về mặt dân sinh, Kênh đào Bình Lục đã tạo ra một mô hình mới về phát triển hướng ngoại cho kênh đào nội địa. Các kênh đào cổ truyền thống của Trung Quốc cơ bản có hướng Bắc Nam, hàng hóa thường lưu chuyển từ Nam ra Bắc trong nội địa, trong khi Kênh đào Bình Lục mở ra tuyến đường trực tiếp từ nội địa ra biển, sẽ thay đổi hoàn toàn cục diện vận chuyển hàng hóa ra nước ngoài của vùng Tây Nam Trung Quốc.
Sau khi kênh đào thông tàu, các ngành nghề dọc tuyến như logistics, vận tải thủy, văn hóa du lịch, thương mại sẽ được mở rộng, tạo ra nhiều việc làm, cư dân ven bờ có thể chọn nghề tại chỗ, mở rộng kênh tăng thu nhập. Cùng với sự tập trung liên tục của các ngành công nghiệp, vốn, nhân tài vào Quảng Tây, sau khi tài chính địa phương tăng thu, sẽ hỗ trợ ngược lại cho các dịch vụ công cộng và xây dựng cơ sở hạ tầng toàn vùng, thúc đẩy cải thiện dân sinh cân bằng ở các địa phương Quảng Tây. Đến khi Kênh đào Tương Quế được xây dựng và kết nối mạng lưới sau này, hệ thống vận tải thủy nội địa của Trung Quốc sẽ khép kín hoàn chỉnh, chất lượng cuộc sống của người dân sẽ được nâng cao ổn định lâu dài.
Lợi khí phun cát lấn biển, tàu nạo vét "Thiên Kình Hiệu" đang thi công tại Kênh đào Bình Lục. (Ảnh tư liệu) Ảnh do Tập đoàn Kênh đào Bình Lục cung cấp.
**Phóng viên Trung Tân Xã:** Dựa trên cục diện hợp tác Trung Quốc-ASEAN, Kênh đào Bình Lục sẽ định hình lại chuỗi cung ứng xuyên biên giới như thế nào, và sẽ có tác động gì đến các nước Đông Nam Á?
**Nghê Ngọc Bình:**
So với vận tải đường sắt, đường hàng không, vận chuyển hàng rời khối lượng lớn bằng đường thủy có lợi thế chi phí nổi bật. Kênh đào Bình Lục mở ra tuyến đường thủy ngắn nhất ra biển cho vùng Tây Nam, trực tiếp hạ thấp chi phí logistics tổng hợp xuyên biên giới giữa Trung Quốc và ASEAN, là công cụ then chốt để tối ưu hóa chuỗi cung ứng xuyên biên giới hai chiều.
Chi phí logistics giảm sẽ tiếp tục thu hút các doanh nghiệp thương mại trong và ngoài nước đặt trụ sở tại Quảng Tây. Hàng hóa lớn như khoáng sản, nông lâm sản của các nước ASEAN đi qua Vịnh Bắc Bộ vào kênh đào, nhanh chóng phân phối đến vùng nội địa Tây Nam Trung Quốc và thậm chí thị trường cả nước. Nguồn hàng ổn định cũng sẽ đảm bảo sự phồn thịnh lâu dài của vận tải kênh đào.
Đối với toàn bộ khu vực Đông Nam Á, kênh đào mang lại ba lợi ích phát triển. Thứ nhất, luồng lạch giảm chi phí thương mại song phương, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai chiều giữa Trung Quốc và các nước ASEAN, đạt được cùng có lợi về kinh tế thương mại; thứ hai, giao thương thường xuyên có lợi cho việc tăng cường hiểu biết lẫn nhau, làm nổi bật quan niệm phát triển hòa bình của Trung Quốc, làm sâu sắc hơn ý chí hợp tác song phương; thứ ba, dựa vào sự đi lại của hàng hóa và nhân sự, thúc đẩy giao lưu và hòa hợp văn minh giữa các khu vực địa lý khác nhau, đạt được sự phát triển phối hợp.
Dựa vào thuộc tính vận tải thủy tổng hợp nội địa và đại dương, Kênh đào Bình Lục vượt ra khỏi giới hạn định vị của một luồng lạch đơn lẻ, trở thành sợi dây kết nối then chốt của Trung Quốc với ASEAN và thế giới trong thời đại mới, vừa củng cố nền tảng thực thể của Hành lang Lục Hải mới phía Tây, vừa tiếp tục làm sâu sắc cục diện kết nối toàn diện Trung Quốc-ASEAN.
**Phóng viên Trung Tân Xã:** Tham khảo quy luật phát triển kinh tế sau khi các kênh đào trong lịch sử được khai thông, Quảng Tây nên nắm bắt cơ hội thông tàu của kênh đào như thế nào để giải phóng giá trị kinh tế và xã hội của kênh đào?
**Nghê Ngọc Bình:**
Nhìn lại lịch sử, việc khai thông kênh đào thường kéo theo sự phồn thịnh nhanh chóng của thương mại dọc tuyến. Để sử dụng tốt tài nguyên của Kênh đào Bình Lục, nhiệm vụ hàng đầu là quy hoạch và xây dựng vành đai kinh tế kênh đào với tiêu chuẩn cao. Bố trí công nghiệp cần cân nh
Xem ban goc tieng Trung
中新社南宁6月15日电 题：为何说平陆运河连通江海融通东盟？
——专访清华大学人文学院副院长、历史系教授倪玉平
中新社记者 杨陈
两千多年前，中国秦代灵渠劈山凿岭，打通秦王朝通往岭南的水陆要道；两千多年后，同在广西大地，平陆运河全线建设进入倒计时，将于今年9月正式通航。
一古一今两条运河如何跨越时空遥相呼应？作为新中国成立以来建设的第一条通江达海的运河，平陆运河何以连通江海、融通东盟？清华大学人文学院副院长、历史系教授倪玉平近日接受中新社“东西问”专访，从四大维度解读平陆运河的时代价值。
现将访谈实录摘要如下
中新社记者：从世界级古代水利工程灵渠，到新时代平陆运河建设落地，二者怎样接续千年运河历史脉络，实现古今水利文明的传承与创新？
倪玉平：
灵渠是中国古代标志性水利杰作之一。当年秦始皇下令开凿灵渠，打通秦王朝与岭南水陆通道，助力中央政权整合岭南疆域，成为稳固古代大一统格局的一个关键工程。纵观华夏水利发展史，从春秋邗沟、战国鸿沟，到隋唐大运河、元明清京杭大运河，历朝历代重大运河工程都紧扣国家顶层战略，在稳固版图、繁荣经济、融通文化上发挥关键作用，这也是中国运河延续两千五百余年的核心使命。
古运河多承载军政一统职能、维系王朝经济命脉，但受水文、技术制约存在局限。平陆运河接续灵渠与历代古运河的兴邦联通使命，将建设重心转向现代化发展，成为西部陆海新通道骨干工程，实现了古代水利智慧与当代基建实力的深度融合。
实地考察平陆运河马道枢纽后，现代化的工程建设面貌令我深受震撼。相较于古运河常因缺水停航，平陆运河依托现代化闸坝控水技术与南方充沛水资源，可实现全年全天候通航，彰显了因地制宜、科学赋能、服务全域发展的现代建设理念。
从宏观布局来看，长期以来中国东西部经济发展失衡，西部内陆因出海通道匮乏制约发展。平陆运河通航后，将补齐西南水运短板，重构区域水运格局。未来伴随湘桂运河等配套工程落地，中国的水运网络将愈发完善。
如果说灵渠铸就了古代中国版图大一统，那么平陆运河将以水运为纽带，推动现代中国区域经济均衡腾飞。
平陆运河建设现场。平陆运河集团供图
中新社记者：相较于巴拿马运河、苏伊士运河等世界级国际运河，平陆运河有什么独特性？通航后将为沿线民众带来哪些民生红利？
倪玉平：
平陆运河与巴拿马运河、苏伊士运河等世界级国际运河相比，在功能定位上有本质区别。巴拿马运河与苏伊士运河仅服务远洋过境航运，功能局限于国际船舶中转通行；平陆运河是全球少有的复合型运河，兼具国内内河干线运输与国际远洋外贸双重功能，向内连通中国云贵川渝等西南广袤腹地，向外直通北部湾、衔接全球海运航线。
在社会与人文价值层面，平陆运河的独特优势尤为突出。运河带来的水陆商贸往来，将持续推动中国西南地区多民族人流、物资双向流动，在经济互通中加深各民族交往交流交融，助力铸牢中华民族共同体意识；跨境贸易与人员往来，又搭建起中外文明交融的便捷桥梁，辐射范围立足广西、赋能西南、惠及全国，同时也能让东盟和国际共享中国经济发展红利。
民生层面，平陆运河开创了国内运河外向化发展新模式。中国传统古运河基本呈南北走向，物资多自南向北在内陆流转，而平陆运河打通内陆直达海洋通道，将彻底改变中国西南地区货物外运格局。
运河通航后，沿线物流、航运、文旅、商贸等行业迎来扩容，催生大量就业岗位，沿岸居民可就地择业、拓宽增收渠道。随着产业、资本、人才持续向广西集聚，地方财政增收后，将反哺全域公共服务与基础设施建设，推动广西各地均衡改善民生。待到后续湘桂运河建成组网，中国内河水运体系闭环成形，民众生活质量将得到长期稳步提升。
吹沙填海利器，“天鲸号”挖泥船在平陆运河作业。（资料图）平陆运河集团供图
中新社记者：立足中国—东盟合作大局，平陆运河将如何重塑跨境供应链，对东南亚各国将产生怎样的影响？
倪玉平：
相较于铁路、航空运输，大宗散货走水运具备突出的成本优势。平陆运河打通西南出海最短水运通道，直接压低中国与东盟之间跨境综合物流成本，是优化双边跨境供应链的关键抓手。
物流成本下行会持续吸引海内外商贸企业落地广西，东盟各国矿产、农林等大宗商品经北部湾进入运河，快速分拨至中国西南腹地乃至全国市场，稳定的货源也将保障运河航运长期兴旺。
对于整个东南亚地区而言，运河带来三重发展利好。其一，航道降低双边贸易成本，带动中国与东盟各国双向经济增收，实现经贸互惠；其二，常态化商贸往来有利于加深彼此认知，凸显中国和平发展理念，深化双边合作意愿；其三，依托货物与人员往来，加速不同地域文明交流交融，实现协同发展。
依托内河加远洋的复合航运属性，平陆运河跳出单一航道的定位局限，成为新时代中国对接东盟、联通全球的关键纽带，既夯实西部陆海新通道实体底座，也持续深化中国—东盟全方位互联互通格局。
中新社记者：参考历代运河开通后的经济发展规律，广西该如何抓住运河通航机遇，释放运河经济与社会价值？
倪玉平：
纵观历史，运河开通往往带动沿线商贸快速繁荣，要用好平陆运河资源，首要任务便是高标准规划建设运河经济带。产业布局上兼顾生态保护与百姓增收双重目标，深挖沿线历史人文资源，依托滨水空间打造特色文旅产业，通过景观壁画、历史浮雕活化在地文脉，完善配套服务业态。
平陆运河入海口红树林。（资料图）平陆运河集团供图
与此同时，广西需要持续优化营商配套，大力宣介运河低成本、高效率、全天候通航的核心优势，用市场化手段吸引货源自然集聚，依托良性市场竞争稳步做大航运产业；依托航道物流优势定向引进高新技术产业，加大城市与运河整体宣传推介，吸引外部资源落地广西。
长远发展上，广西可以运河经济带为牵引，联动周边省区产业协同升级，对标国内东部沿海发达经济体的发展经验，循序渐进补齐产业短板；依托运河持续集聚的要素资源，稳步推动广西产业进阶，以区域发展动能撬动中国东西部经济协同提质。（完）
受访者简介
倪玉平。受访者供图
倪玉平，清华大学人文学院副院长，历史系教授、博士生导师，教育部青年长江学者、国家“万人计划”领军人才。全国百篇优秀博士学位论文获得者、国家社科基金重大项目首席专家。主要研究方向为明清社会经济史、中国运河史。