[Báo Nhân dân] Tìm hiểu về "Tết Tam Tam"
[人民日报] “三月三” 知多少
[Nhân dân nhật báo] "Tết Hàn thực" (3/3 âm lịch) bạn biết bao nhiêu?
2026-05-06 12:47
Tác giả:
Tôi muốn lưu
Chia sẻ bài viết
Lớn
Vừa
Nhỏ
**"Tết Hàn thực" (3/3 âm lịch) bạn biết bao nhiêu?**
Phóng viên của báo: Trương Vân Hà, Từ Dương
Ngày 17 tháng 4, tại Trung tâm thể thao thành phố La Thành, Quảng Tây, người dân địa phương đang tham gia trò chơi cướp bóng tre.
Ảnh: Mông Tăng Sư
Mùng 3 tháng 3 âm lịch, xưa gọi là "Tết Thượng Tị", là một trong những ngày lễ truyền thống của Trung Quốc, cũng là đại hội văn hóa được nhiều dân tộc cùng chia sẻ, mang theo lời ca ngợi cảnh xuân tươi đẹp và ước nguyện về cuộc sống tốt đẹp của người xưa.
Nguồn gốc lịch sử của "Tết Hàn thực" có thể truy nguyên từ Tết Thượng Tị thời Tiên Tần. Đến thời Hán, Thượng Tị được định làm ngày lễ, từ quan phủ đến dân gian ở vùng Trung Nguyên đều tổ chức nghi thức "Phất Phất" để trừ tà cầu phúc, loại bỏ ô uế. Đến thời Đường, "Tết Hàn thực" trở thành ngày lễ quan trọng, cả cung đình và dân gian đều rất coi trọng. Câu thơ của Đỗ Phủ "Mùng 3 tháng 3 trời trong mới, Trường An bên nước nhiều gái đẹp" đã tái hiện sinh động cảnh tượng lễ tục lúc bấy giờ.
Sau thời Tống Nguyên, "Tết Hàn thực" dần phai nhạt ở vùng Trung Nguyên, nhưng được bảo tồn và duy trì ở một số khu vực phía Nam, hình thành nên những phong tục lễ hội dân tộc độc đáo. Ngày nay, nhiều dân tộc như Choang, Động, Xa, Mục Lão, Cát Lão, Bạch, Di, Lê, Bố Y,... đều tổ chức các hoạt động lễ hội rực rỡ sắc màu vào "Tết Hàn thực". "Tết Hàn thực của dân tộc Xa", "Tết Hàn thực của dân tộc Lê", "Tết Hàn thực của dân tộc Choang" đã được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu cấp quốc gia.
Phong tục "Tết Hàn thực" của các dân tộc đều mang những nét đặc sắc riêng. "Tết Hàn thực của dân tộc Xa" còn gọi là "Tết cơm đen", trong dịp lễ, nhà nhà dùng nước lá cây ô nhẫm ngâm gạo nếp, hấp cơm đen, còn tặng nhau, mang ý nghĩa cầu mong mùa màng bội thu. "Tết Hàn thực của dân tộc Lê" là ngày lễ tốt lành để đồng bào dân tộc Lê, Miếu ở Hải Nam tế tổ tiên, chúc phúc cho cuộc sống mới, ca ngợi tình yêu. Mọi người mặc trang phục lễ hội, mang rượu gạo, cơm lam, từ khắp nơi tụ hội về để tế bái tổ tiên.
"Tết Hàn thực của dân tộc Choang" còn gọi là "Tết hát đối đáp" (Ca hưu tiết). Trong dịp lễ, nam nữ thanh niên hát đối đáp với nhau và qua đó tìm kiếm người trong lòng. Ngoài ra, mọi người còn nhảy múa sào tre, ăn xôi ngũ sắc để chúc mừng, thể hiện mong ước về cuộc sống hạnh phúc, may mắn. "Tết Hàn thực của dân tộc Choang" cũng là ngày tế tổ, kính thần, cầu mong mùa màng bội thu. Sau khi tế lễ, sẽ diễn ra hàng loạt hoạt động văn nghệ, thể thao như hát đối đáp, đập trứng, hát kịch,... Ở vùng quê Mục Lão, cứ đến "Tết Hàn thực", nhà nhà đều đến miếu Hoa Bà để cúng tế vị thần ban hoa tặng tử, nam nữ thanh niên còn mặc trang phục đẹp, tụ họp tại đồi hát, hát đối đáp, lấy hát làm mối, lấy hát kết tình, gọi là "Tẩu Pha" (đi đồi).
Năm 2014, "Tết Hàn thực của dân tộc Choang" được chọn vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu cấp quốc gia, Chính quyền nhân dân khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây đã chính thức coi đây là ngày nghỉ lễ, giúp cho ngày lễ truyền thống này có thêm sức sống mới. Ông Điền Vũ, Phó giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản văn hóa phi vật thể Quảng Tây cho biết, từ năm 2017, Quảng Tây đã nỗ lực xây dựng thương hiệu văn hóa du lịch "Quảng Tây Tết Hàn thực - Bát Quế Gia Niên Hoa", hàng năm tổ chức các hoạt động hấp dẫn kéo dài một tháng, khéo léo kết hợp chiều sâu văn hóa dân tộc, sức sống mạnh mẽ của thể thao quần chúng, sức hấp dẫn độc đáo của du lịch phong tình và trải nghiệm đa dạng của tiêu dùng đặc sắc, thu hút đồng bào các dân tộc tích cực tham gia, đã trở thành một lễ hội văn hóa dân tộc có sức hấp dẫn lớn đối với du khách trong và ngoài nước. Năm nay, "Tết Hàn thực Quảng Tây" trùng với kỳ nghỉ xuân của nhiều nơi trên cả nước, Quảng Tây công bố kỳ nghỉ riêng 4 ngày, với chủ đề "Tết Hàn thực, vui đến Quảng Tây", kết hợp hương vị công nghệ, hương vị Quảng Tây, hương vị ASEAN, hương vị thời đại, mời gọi du khách cả nước cùng tham dự một bữa tiệc mùa xuân giao thoa giữa phong tục dân gian và công nghệ.
Dựa vào không khí lễ hội đậm đà của "Tết Hàn thực", các địa phương ở Quảng Tây cũng đang khai thác sâu các nguồn tài nguyên văn hóa dân gian địa phương, thúc đẩy sự thể hiện sáng tạo của các phong tục truyền thống. Ngày 17 tháng 4, huyện tự trị dân tộc Mục Lão La Thành, thành phố Hà Trì, Quảng Tây đã đưa tục "Tẩu Pha" truyền thống lên sân khấu lớn, sáng tạo xây dựng "Lễ hội âm nhạc Tẩu Pha". Là một phần quan trọng của "Tết Hàn thực Quảng Tây - Hà Trì Gia Niên Hoa", lễ hội âm nhạc này, với hình thức mới mẻ, đã truyền tải xa hơn, rộng hơn sự lãng mạn "lấy hát làm mối, lấy đồi làm hẹn" của dân tộc Mục Lão.
Tục Tẩu Pha truyền thống, địa điểm thường được chọn ở ranh giới ngoài làng, thuận tiện cho thanh niên bốn phương gặp gỡ. Ngày nay, nội dung của Tẩu Pha phong phú hơn. Ngoài hát đối đáp, còn có leo núi, kéo co, múa rồng cỏ, tặng bánh năm đồng, thi cướp bóng tre, biểu diễn võ thuật,... Lễ hội âm nhạc Tẩu Pha lần này còn phá vỡ ranh giới truyền thống, thực hiện sự kết hợp mới giữa cổ và kim. Trên sân khấu vừa có hát dân ca truyền thống, vừa pha trộn các phong cách nhạc pop, rock,... Âm hưởng quê hương truyền thống kết hợp với nhịp điệu thời thượng, khiến dân ca truyền thống bừng lên sức sống mới. Các tiết mục biểu diễn di sản phi vật thể đặc sắc diễn ra liên tục, giới thiệu toàn diện phong tục dân gian truyền thống và bản sắc văn hóa của dân tộc Mục Lão; các màn biểu diễn dân gian truyền thống như múa rồng cỏ, múa mèo sư tử sinh động, linh hoạt, các cuộc thi thú vị mang tính tương tác cao, tiếng reo hò cổ vũ không ngớt.
Bà Long Hiểu Khiết, Cục trưởng Cục Văn hóa, Quảng bá Thể thao và Du lịch huyện La Thành cho biết: "Lễ hội âm nhạc Tẩu Pha năm nay đã thổi bùng làn sóng du lịch văn hóa dịp lễ, thúc đẩy mạnh mẽ thị trường tiêu dùng văn hóa du lịch của toàn huyện. Nhờ sự dẫn dắt của lễ hội âm nhạc và các hoạt động khác, tổng lượng khách du lịch của toàn huyện trong kỳ nghỉ 'Tết Hàn thực' tăng 28,68% so với cùng kỳ, tổng chi tiêu du lịch tăng 27,18% so với cùng kỳ."
(Ngân Lan Quyên tham gia phỏng vấn, viết bài)
Ngày 2 tháng 5, trang 7 của Nhân dân nhật báo.
Liên kết liên quan:
Xem ban goc tieng Trung
[人民日报] “三月三” 知多少
2026-05-06 12:47
作者：
我要收藏
文章分享
大
中
小
“三月三” 知多少
本报记者 张云河 徐 阳
4月17日，在广西罗城体育中心，当地群众正在参加抢竹球比赛。
蒙增师摄
农历三月初三，古称“上巳节”，是我国传统节日之一，也是多民族共享的文化盛会，承载着古人对春和景明的赞美、对美好生活的祈愿。
“三月三”的历史渊源可追溯至先秦时期的上巳节。汉代将上巳定为节日，中原地区从官家至民间，都会举行“祓禊”仪式，以驱邪祈福、去除污秽。至唐代，“三月三”成为重要节日，宫廷和民间皆十分重视。杜甫诗句“三月三日天气新，长安水边多丽人”，生动再现了当时的节俗胜景。
宋元以后，“三月三”在中原地区逐渐淡化，但在南方一些地区得以保存和延续，形成了独具特色的民族节俗。如今，壮族、侗族、畲族、仫佬族、仡佬族、白族、彝族、黎族、布依族等多个民族，都会在“三月三”举行异彩纷呈的节庆活动。“畲族三月三”“黎族三月三节”“壮族三月三”等被列入国家级非物质文化遗产代表性项目名录。
各民族的“三月三”节俗各具特色。“畲族三月三”又称“乌饭节”，节日期间，家家户户用乌稔树叶汁液泡糯米、蒸乌饭，还会互相馈赠，有祝祷丰年之意。“黎族三月三”是海南黎族、苗族同胞祭祀祖先、祝福新生、歌颂爱情的吉祥节日，人们身着节日盛装，携米酒、竹筒饭，从四面八方汇集到一起，祭拜祖先。
“壮族三月三”又称“歌圩节”，节日期间，青年男女相互对歌，并通过对歌寻觅心上人。另外，人们还会跳竹竿舞、吃五色糯米饭庆祝节日，表达对生活幸福吉祥的愿望。“壮族三月三”也是祭祖敬神、祈求丰收的日子。祭祀之后，会开展对歌、碰蛋、唱戏等一系列文体娱乐活动。在仫佬山乡，每到“三月三”，家家户户都会到花婆庙奉祀送花赐子的花婆，青年男女还会身着盛装，相聚歌坡，对唱盘歌，以歌为媒、以歌定情，称为“走坡”。
2014年，“壮族三月三”入选国家级非物质文化遗产代表性项目名录，广西壮族自治区人民政府将其定为法定假日，让这一传统节日焕发新的生机。广西非遗保护中心副主任田宇介绍，2017年起，广西全力打造“广西三月三·八桂嘉年华”文化旅游品牌，每年开展为期一个月的精彩活动，巧妙融合民族文化的深厚底蕴、群众体育的蓬勃活力、风情旅游的独特魅力以及特色消费的多元体验，吸引各族群众踊跃参与，已成为对国内外游客极具吸引力的民族文化嘉年华。今年的“广西三月三”恰逢全国多地春假，广西官宣4天专属假期，以“三月三 趣广西”为主题，融合科技味、广西味、东盟味、时代感，邀全国游客共赴一场民俗与科技交融的春日盛宴。
依托“三月三”的浓厚节庆氛围，广西各地也在深挖本土民俗资源，推动传统节俗创新表达。4月17日，广西河池市罗城仫佬族自治县将传统走坡习俗搬上大舞台，创新打造“走坡音乐节”。作为“广西三月三·河池嘉年华”的重要一环，这场音乐节以新潮形式，把仫佬族“以歌为媒、以坡为约”的浪漫，传得更广更远。
传统走坡，坡场多选在村外交界之地，方便四方青年相会。如今的走坡，内容更加丰富。除山歌对唱外，爬山、拔河、舞草龙、送同年饼、抢竹球比赛、武术表演等轮番上演。本次“走坡音乐节”更是打破传统边界，实现古俗新唱。舞台上既有传统山歌，也混搭流行、摇滚等曲风，传统乡音搭配潮流节奏，让传统民歌焕发全新活力。非遗特色展演轮番上演，全方位展示仫佬族传统民俗与人文底蕴；舞草龙、舞猫狮等传统民俗表演灵动鲜活，各类趣味赛事互动性十足，现场喝彩声不断。
罗城县文化广电体育和旅游局局长龙晓洁介绍：“本届‘走坡音乐节’点燃了假日文旅热潮，有力拉动了全县文旅消费市场。受音乐节等活动的带动，全县‘三月三’假期累计接待游客同比增长28.68%，旅游总花费同比增长27.18%。”
（银兰娟参与采写）
5月2日，《人民日报》第7版。
相关链接：