Dự án kênh đào Techo Funan Campuchia giai đoạn 2 chính thức khởi công tại huyện Borei Cholsar, tỉnh Takeo.

Hình ảnh minh họa dự án kênh đào Techo Funan. (Do Bộ Giao thông Công chính Campuchia cung cấp)

Hình ảnh minh họa dự án kênh đào Techo Funan. (Do Bộ Giao thông Công chính Campuchia cung cấp)

Hình ảnh minh họa dự án kênh đào Techo Funan. (Do Bộ Giao thông Công chính Campuchia cung cấp)

Hình ảnh minh họa dự án kênh đào Techo Funan. (Do Bộ Giao thông Công chính Campuchia cung cấp)

Sơ đồ tuyến kênh đào Techo Funan. Biểu đồ do Cam Dung Hạ thực hiện.

Tháng tư tại huyện Borei Cholsar, tỉnh Takeo, Campuchia, gió nóng mang theo hơi thở của đồng hoang nhiệt đới thổi qua, quốc kỳ hai nước Trung Quốc và Campuchia phần phật trong nắng, hàng chục máy móc thi công xếp hàng chỉnh tề, những cánh tay thép sẵn sàng xuất phát. Sáng ngày 11/4, theo lời tuyên bố của Thủ tướng Campuchia Hun Manet, dự án kênh đào Techo Funan giai đoạn 2 được mong đợi từ lâu đã chính thức khởi công, tiếng vỗ tay và tiếng máy móc hòa quyện tại hiện trường, tấu lên chương mới trong hợp tác Trung-Campuchia.

Ngay khi dự án kênh đào Techo Funan giai đoạn 2 bắt đầu khởi công, thì ở Quảng Tây, Trung Quốc cách xa ngàn dặm, việc xây dựng kênh đào Bình Lục đã bước vào giai đoạn nước rút cuối cùng trước khi thông tuyến toàn bộ - công trình thế kỷ dự kiến kết nối sông với biển vào tháng 9 năm nay, cùng với kênh đào Techo Funan, một ở phía bắc một ở phía nam, tiến triển đồng bộ, tựa như sự "chạy đua hai chiều" của hai nước Trung Quốc và Campuchia trong lĩnh vực xây dựng cơ sở hạ tầng. Một cuộc "đối thoại kênh đào" vượt núi biển, đang từ tầm nhìn biến thành hiện thực, sinh động giải thích nội hàm sâu sắc của Cộng đồng chung mệnh Trung-Campuchia thời đại mới.

Phóng viên tờ Quảng Tây Nhật báo đã có cuộc phỏng vấn độc quyền tại Campuchia với Tỉnh trưởng tỉnh Takeo, Giám đốc dự án kênh đào, Người phát ngôn Bộ Thông tin, thông qua câu chuyện của họ, chạm vào mạch đập vững chắc của hợp tác hữu nghị Trung-Campuchia.

"Chúng tôi có người bạn như kim cương là Trung Quốc, dành cho sự hỗ trợ quý giá nhất"

Kênh đào Techo Funan có tổng chiều dài khoảng 172,6 km, xuyên qua 4 tỉnh của Campuchia, trong đó đoạn qua tỉnh Takeo dài 60 km, là đoạn trọng tâm của kênh đào, lễ khởi công giai đoạn 2 được chọn tổ chức tại đây. Tối ngày 10/4, ngay sau khi kết thúc buổi kiểm tra hiện trường cuối cùng trước khi khởi công, Tỉnh trưởng tỉnh Takeo Campuchia Ouch Samnang, biết phóng viên đến từ Quảng Tây, Trung Quốc, lập tức mở lời.

"Xây dựng kênh đào tuyệt đối không dễ dàng, cần quyết tâm kiên định và sự hỗ trợ mạnh mẽ. Và chúng tôi có người bạn 'như kim cương' là Trung Quốc, từ kỹ thuật đến vốn, mọi mặt đều dành cho sự hỗ trợ quý giá nhất." Ouch Samnang nói, kênh đào Techo Funan chính là thành quả tiêu biểu của hợp tác Campuchia-Trung Quốc, "Thủ tướng Hun Manet đích thân chủ trì lễ khởi công, đối với người dân tỉnh Takeo, là niềm vui trời cho - điều này đánh dấu việc xây dựng kênh đào thế kỷ bước vào giai đoạn mới thực chất."

"Trước đây, tỉnh Takeo luôn bị 'nửa năm hạn hán, nửa năm ngập lụt' làm phiền, mùa khô đất nứt nẻ, nguồn nước tưới tiêu thiếu thốn, mùa mưa lại ngập úng, phát triển nông nghiệp luôn bị hạn chế. Sau khi kênh đào hoàn thành, chúng tôi sẽ tăng thêm 30.000 ha diện tích tưới tiêu, diện tích trồng cây vụ khô của toàn tỉnh sẽ tăng từ 180.000 ha lên 210.000 ha, hoàn toàn phá vỡ nút thắt nông nghiệp đã gây phiền nhiễu nhiều năm." Lời nói của Ouch Samnang tràn đầy mong đợi.

Theo ông, giá trị của kênh đào không chỉ dừng lại ở nông nghiệp: "Campuchia có câu tục ngữ 'có đường là có hy vọng', chúng tôi đã có đường sắt, đường bộ, hàng không, giờ lại thêm đường thủy vàng này! Trước đây vận chuyển hàng bằng đường bộ, một xe tải chở tối đa 30 tấn, chi phí cao còn tắc nghẽn; sau khi kênh đào thông thuyền, một con tàu có thể chở 3000 tấn, tương đương sức chở của 100 xe tải, không chỉ giảm mạnh chi phí vận chuyển, còn giảm áp lực đường bộ, giảm hao mòn đường, khiến nông sản và hàng hóa của chúng tôi có sức cạnh tranh quốc tế hơn."

Điều khiến Ouch Samnang phấn khích hơn là tiềm năng văn hóa du lịch của kênh đào: "Tỉnh Takeo là nơi phát tích của vương quốc Phù Nam, vua Hun Tian đi đường thủy đến gặp nữ vương Liu Ye, mở ra chương sử của nền văn minh Phù Nam. Ngày nay di tích các ngôi chùa cổ như chùa Bà La Môn, chùa Bayong Guo, chùa Puliang Ge, chùa Bati vẫn lặng lẽ đứng đó, chứng kiến lịch sử ngàn năm." Ông đã kiến nghị với các cơ quan liên quan, xây dựng bến du lịch dọc kênh đào, thuận tiện cho du khách đi thuyền thăm di tích; đồng thời quy hoạch xây dựng "Bảo tàng kênh đào Techo Funan" và Bảo tàng di tích vương quốc Phù Nam, khiến con kênh đào này trở thành cầu nối lịch sử và tương lai.

Theo tính toán của Bộ Giao thông Công chính Campuchia, khu vực dọc sông sẽ hình thành hành lang phát triển công nghiệp, thúc đẩy phát triển kinh tế và du lịch tăng trưởng bùng nổ; sau khi kênh đào đi vào vận hành toàn bộ, chi phí vận chuyển dự kiến giảm 16%, doanh thu vận chuyển năm đầu có thể đạt 88 triệu USD, đến năm 2050 có khả năng tăng lên 570 triệu USD; tỷ suất lợi nhuận nội bộ kinh tế của dự án đạt 16%-20%, vượt xa mức 12% của các dự án cơ sở hạ tầng thông thường, trở thành "động cơ vàng" kéo tăng trưởng khu vực.

Ouch Samnang còn chủ động đề cập đến triển vọng kết nối với kênh đào Bình Lục Quảng Tây: "Sau khi kênh đào Bình Lục thông thuyền vào tháng 9 năm nay, kênh đào của chúng tôi sẽ thông qua đường biển để kết nối liên thông với Quảng Tây! Khi đó, du khách Trung Quốc có thể đi thuyền qua Biển Đông vào kênh đào Techo Funan, tham quan di tích Phù Nam dọc đường; gạo, trái cây nhiệt đới của chúng tôi cũng có thể thông qua đường thủy này đến thẳng thị trường Trung Quốc." Ông dẫn lời cựu Thủ tướng Campuchia Hun Sen nói, du lịch là "vàng xanh", sự đến của một du khách sẽ thúc đẩy phát triển toàn bộ chuỗi công nghiệp ăn, mặc, ở, đi lại, "nếu tỉnh Takeo và Quảng Tây tăng cường hợp tác, chắc chắn sẽ thúc đẩy kinh tế hai địa phương thậm chí hai nước phát triển nhanh hơn."

"Công nghệ hiện đại của kênh đào Bình Lục, chính là thứ chúng tôi cần nhất"

"Kênh đào Bình Lục là một công trình mang tính bước ngoặt, công nghệ hiện đại và kinh nghiệm vận hành của nó, chính là thứ chúng tôi cần nhất." Tổng cục trưởng Tổng cục Đường thủy, Hàng hải và Vận tải Cảng, Bộ Giao thông Công chính Campuchia, Giám đốc dự án kênh đào Techo Funan Heng Sothy, đã giới thiệu với phóng viên về quy hoạch xây dựng kênh đào Techo Funan, cũng như "mật mã trí tuệ" tiếp thu từ kênh đào Bình Lục Quảng Tây.

Heng Sothy từng nhiều lần đến Quảng Tây khảo sát kênh đào Bình Lục, đã hết lời khen ngợi kỹ thuật thi công và kinh nghiệm quản lý của nó. Ngay từ khi dự án kênh đào Techo Funan khởi động, nhóm công tác đã hy vọng thúc đẩy hai dự án kênh đào lớn triển khai hợp tác thực chất, ông đề xuất bốn hướng hợp tác trọng điểm: Thứ nhất, đẩy mạnh giao lưu kinh nghiệm xây dựng, "cống âu là cơ sở hạ tầng cốt lõi kết nối các mực nước khác nhau, yêu cầu kỹ thuật cực cao, kinh nghiệm trưởng thành Trung Quốc tích lũy trong xây dựng cống âu chênh lệch mực nước lớn, sẽ cung cấp hỗ trợ then chốt cho kênh đào Techo Funan." Thứ hai, tham khảo hệ thống vận hành số hóa, "hệ thống quản lý tàu thuyền số hóa như thu phí tự động, điều độ thông minh, giám sát lưu lượng thời gian thực của kênh đào Bình Lục, có thể nâng cao đáng kể hiệu quả vận hành, kinh nghiệm này có giá trị tham khảo quan trọng đối với kênh đào Techo Funan." Thứ ba, thực hiện lý niệm kênh đào xanh, "Chúng tôi sẽ tiếp thu kinh nghiệm tiên tiến về bảo vệ sinh thái của kênh đào Bình Lục, thúc đẩy kênh đào Techo Funan phát triển theo hướng xanh, bền vững, đạt được song thắng giữa xây dựng công trình và bảo vệ sinh thái." Thứ tư, tăng cường hợp tác đào tạo nhân lực, "Hy vọng thúc đẩy kỹ thuật viên hai dự án học hỏi lẫn nhau, hỗ trợ lực lượng kỹ thuật bản địa Campuchia trưởng thành, dự trữ nhân tài cho vận hành lâu dài kênh đào."

"Về lâu dài, kênh đào Techo Funan sẽ xây dựng hệ thống vận tải đường sông nội địa thông thẳng ra biển của Campuchia, thực hiện kết nối liên thông giữa cảng của nước mình với cảng Trung Quốc - đặc biệt là thông qua kênh đào Bình Lục kết nối với cảng Quảng Tây, hợp tác vận tải thủy và cảng sẽ trở thành điểm tăng trưởng mới trong hợp tác Trung-Campuchia." Heng Sothy mong đợi, hai dự án lớn có thể thiết lập cơ chế hợp tác chặt chẽ hơn, để "trí tuệ Bình Lục" tiếp tục cung cấp năng lượng cho việc xây dựng và vận hành kênh đào Techo Funan.

Tổng đầu tư dự án kênh đào Techo Funan khoảng 1,7 tỷ USD, sử dụng mô hình BOT (Xây dựng - Vận hành - Chuyển giao) để phát triển và vận hành. Trong đó, doanh nghiệp bản địa Campuchia nắm giữ 51% cổ phần, Công ty TNHH Công trình Cầu đường Trung Quốc nắm giữ 49% cổ phần. "Mô hình này thể hiện đầy đủ sự tin tưởng cao độ của hai bên, thể hiện mối quan hệ hợp tác vững chắc giữa hai nước Campuchia-Trung Quốc, cũng phản ánh sự phối hợp hiệu quả của hai chính phủ trong thúc đẩy dự án." Heng Sothy cho biết, trong tương lai Campuchia và đối tác phía Trung Quốc còn sẽ triển khai hợp tác dự án BOT tương tự trên nhiều lĩnh vực hơn. "Mô hình này trưởng thành hiệu quả, có độ tin cậy cao, giúp đảm bảo chất lượng xây dựng và vận hành lâu dài dự án, cũng đánh dấu hai bên bước vào giai đoạn phát triển mới trong hợp tác dự án BOT."

"Bài viết của chúng ta có thể lấy chủ đề 'Hai kênh đào hai nước, Cộng đồng chung mệnh'"

Bộ Thông tin Campuchia đã vun trồng nhiều năm trong thúc đẩy hợp tác truyền thông Campuchia-Trung