Ánh Lửa Quảng Tây · Phố Cũ Năm Mới丨Lầu Vạn Hoa Ngọc Lâm: Đài Ngọc Trăm Thước Ngắm Sao Bắc Đẩu
广西烟火·老街新岁丨玉林万花楼：百尺瑶台观北斗
“Ngàn châu vạn châu không bằng Uất Lâm châu, ngàn lầu vạn lầu đẹp nhất Vạn Hoa lầu…” Đêm 12/4, Long Vĩnh Tài, 70 tuổi, hướng dẫn viên thuyết minh, ngâm nga khúc nhạc Quảng Đông, từ từ đẩy cánh cửa nặng nề của Vạn Hoa Lầu. Giai điệu du dương hòa cùng ánh hoàng hôn, lan tỏa lên mái cong cổ lâu, phá vỡ không gian tĩnh lặng và những tia sáng lung linh phía trước.
Tòa cổ lâu được xây dựng từ thời Nam Tống này sắp đón Tết “Tam nguyệt tam” đầu tiên của Quảng Tây sau khi được tái thiết và mở cửa phố. Trong dịp này, sự kiện “Ngọc Lâm 2026 - Lễ hội AI+ Công nghiệp và Mùa tiêu dùng ‘Tụ hội Tam nguyệt tam - Hẹn hò du Ngọc Lâm’” sẽ được tổ chức tại đây, sử dụng công nghệ AI để tích hợp văn hóa, di sản phi vật thể, biểu diễn nghệ thuật, thương mại… nhằm giới thiệu với du khách bốn phương về văn hóa truyền thống, sáng tạo xu hướng và sức sống thương mại của Ngọc Lâm.
Công tác khởi động đã bắt đầu. Du khách qua lại tấp nập, các bạn trẻ mặc trang phục Hán phục, tà áo phấp phới, lưu lại những khoảnh khắc đẹp trước cổ lâu; những người hàng xóm cũ ngồi quây quần trò chuyện, chuyện gia đình chuyện cửa, trong ánh mắt đầy ắp sự ấm áp quen thuộc. Tại khu phố Châu Bối, đường Ngọc Thành, quận Ngọc Châu, Long Vĩnh Tài, người con bản địa, gắn bó với tòa lâu này để kể lại chuyện kiếp trước kiếp này, đó là khoảng thời gian nhàn nhã nhất của ông sau khi nghỉ hưu.
“Vạn Hoa Lầu còn có tên là Khuê Đát Các, Văn Xương Lâu. Được xây dựng lại vào niên hiệu Long Khánh thời Minh, đại tu vào năm Đạo Quang thứ 28 thời Thanh. Lần này, các nghệ nhân đã vẽ hàng nghìn bông hoa với muôn hình vạn trạng bên trong và bên ngoài lầu, từ tầng một đến tầng ba, mắt thấy đâu cũng là hoa, từ đó gọi là Vạn Hoa Lầu.” Long Vĩnh Tài nói, cuốn “Quảng Tây Nhất Lãm” xuất bản năm 1935 đã ca ngợi nó là “một trong những kiến trúc tinh xảo nhất”. Thế nhưng năm tháng vô tình, năm 1938, máy bay Nhật oanh tạc, thân lầu bị nứt; năm 1968, tòa cổ lâu chứa đựng ký ức của người dân Ngọc Lâm đã hoàn toàn chìm vào quên lãng.
Trên đống đổ nát, cỏ dại mọc um tùm, nỗi nhớ quê hương càng thêm da diết. “Nhất định phải xây lại Vạn Hoa Lầu.” Đó là nỗi niềm khắc sâu trong lòng của bao thế hệ người Ngọc Lâm.
Năm 2016, Vạn Hoa Lầu cuối cùng cũng được khởi công tái thiết trên nền đất cũ. Long Vĩnh Tài vừa nghỉ hưu đã tình nguyện xin làm bảo vệ công trường, ngày đêm canh giữ tòa cổ lâu chứa đựng ký ức hương tình này. Để khôi phục thần thái của cổ lâu, đơn vị dự án đã mời đội ngũ của Viện Nghiên cứu Đôn Hoàng, từng nét phục dựng lại các bức tranh tường điêu khắc, khiến “Bát cảnh Ngọc Lâm” sống dậy trên tường lầu.
Năm 2021, nhân cơ hội tái thiết Vạn Hoa Lầu, dự án đổi mới đô thị khu vực Vạn Hoa Lầu Ngọc Lâm được khởi công, các công trình kiến trúc lịch sử như Trạng Nguyên Lâu, Sân khấu Vạn Hoa, Khán đài Lịch sử Kiều dân, Quảng trường Bát Âm được hồi sinh và tận dụng, phác họa nên phong cách độc đáo “Mạch Lĩnh Nam, phong thời Dân quốc, sử kiều dân, tình Quan Sương”.
Ngày 1/10/2025, Khu tổng hợp văn hóa du lịch Vạn Hoa Lầu chính thức mở cửa phố. Lượng khách ngày đầu đạt khoảng 30.000 lượt, kỳ nghỉ Quốc khánh vượt 500.000 lượt, tính đến tháng 3/2026, tổng lượng khách đón tiếp đã vượt quá 3 triệu lượt. Cổ lâu trở về, không chỉ là sự tái sinh của kiến trúc, mà còn là sự trở về của nỗi nhớ quê hương, là sự lấy lại cội rễ tinh thần của người dân Ngọc Lâm.
Lâu về, người về, mạch văn hóa càng về.
Trong Trạng Nguyên Lâu, sân khấu Ngọc Lan trống chiêng dồn dập, âm điệu Quảng Đông du dương trôi chảy. Chung Ngọc Kiên, người kế thừa đại diện di sản phi vật thể cấp thành phố của nghệ thuật kịch Quảng Đông Ngọc Lâm, cùng đoàn kịch thường trú tại đây, một khúc Quảng Đông nguyên bản “Ngọc Lâm hữu hí, sinh sinh bất tức” đã ca hết vẻ đẹp cổ châu, nhận được những tràng pháo tay không ngớt từ khán giả. Kể từ khi đoàn kịch được ra mắt tại Trạng Nguyên Lâu vào tháng 3/2025, Chung Ngọc Kiên đã tổ chức những người yêu thích kịch Quảng Đông biểu diễn thường xuyên tại đây, bà gìn giữ tình yêu này chỉ để cho âm hưởng quê hương của kịch Quảng Đông được lưu truyền từ đời này sang đời khác trên mảnh đất Ngọc Lâm.
Cổ lâu tái sinh, thu hút ngày càng nhiều bạn trẻ trở về lập nghiệp. Trong cửa hàng sáng tạo văn hóa Vạn Triều, hương liệu đặc sắc Ngọc Lâm tỏa hương thơm ngát, Chu Phương, thương nhân Ngọc Lâm trở về, chế biến hương liệu thành túi thơm, hương nến… “Bạn xem, loại nước hoa này được tinh chế từ lá bưởi Sa Điền huyện Dung rất được ưa chuộng ở nước ngoài.” Chu Phương nói, hương liệu đặc sản Ngọc Lâm sau khi được gia công sâu, hương thơm lan xa hơn, giá trị cũng cao hơn.
Thanh niên Hoàng Lâm Long, sinh năm 95, trở về quê, mở cửa hàng trà sữa chuỗi tại Vạn Hoa Lầu. “Hiện tại doanh thu hàng ngày của cửa hàng duy trì khoảng 10.000 tệ.” Anh vui mừng nói, “Mang theo đồ uống trà thời thượng đến check-in tại Vạn Hoa Lầu, chụp ảnh rất đẹp, giới trẻ rất ưa chuộng cách này.”
Ngày nay, nơi đây thường xuyên tổ chức các hoạt động như lễ hội nghệ thuật văn hóa du lịch, trình diễn di sản phi vật thể, tụ họp thưởng thức kịch Quảng Đông… Một khu phố hòa quyện sâu sắc văn hóa địa phương và thương mại hiện đại đang dần trỗi dậy, trở thành điểm đến vi du lịch immersive đầu tiên của Ngọc Lâm.
“Ngọc Lâm cũng đã có ‘con đường Ngọc Lâm’ của riêng mình.” Nhâm Tử Hâm, quản lý vận hành Khu tổng hợp văn hóa du lịch Vạn Hoa Lầu cảm thán, họ tích cực xây dựng hệ sinh thái tiêu dùng “mua sắm ban ngày + giải trí ban đêm + trải nghiệm văn hóa du lịch”, sự giao thoa giữa cổ điển và thời thượng, văn hóa và thương mại cùng phồn vinh, khiến Vạn Hoa Lầu trở thành một địa điểm văn hóa du lịch đô thị mới, vừa có bề dày lịch sử, chất lượng không gian, vừa có sức sống hiện đại.
“Dấu ấn lịch sử là tài sản tinh thần của thành phố, biến văn hóa từ ký ức thành trải nghiệm mới thực sự kích hoạt được sự tự tin văn hóa và động lực phát triển của thành phố.” Trâu Cầm, Phó cục trưởng Cục Thương mại quận Ngọc Châu cho biết, quận này lấy phố Thập Tự và Khu tổng hợp văn hóa du lịch Vạn Hoa Lầu của thành phố Ngọc Lâm làm đầu tàu, tập trung bồi dưỡng mười khu phố đặc sắc, lấy văn hóa phát triển thương mại, lấy thương mại làm sống động thành phố, để mạch văn hóa cổ thành chảy mãi, xây dựng hệ sinh thái tiêu dùng văn hóa du lịch toàn diện mới.
Tám trăm năm trước, Vạn Hoa Lầu khởi nguồn mạch văn hóa Ngọc Lâm; tám trăm năm sau, nó trở thành mẫu hình sinh động của đổi mới đô thị. Nó không bao giờ chỉ là một tòa lầu gạch gỗ, mà là quê hương tinh thần của người dân Ngọc Lâm, là dấu ấn hương tình khắc sâu trong xương cốt thành phố.
“Bách xích dao đài quan Bắc Đẩu, nhất giang xuân thủy hướng Nam lưu.” Câu đối ở cổng nam Vạn Hoa Lầu đã sớm nói lên khí phách của tòa cổ lâu này. Trải qua bao thăng trầm, bể dâu, Vạn Hoa Lầu tái sinh từ tro tàn, sừng sững hiên ngang giữa lòng thành phố.
Có những tòa lâu, sinh ra là để bảo vệ ký ức của một thành phố, chiếu sáng tương lai của một thành phố. Sự tái sinh của Vạn Hoa Lầu là sự hồi sinh của phố cổ, là âm vang của năm tháng, càng là minh chứng tốt nhất cho sự sinh sôi bất tận của mạch văn hóa Ngọc Lâm. (Trương Ngọc Bân, Đặng Thịnh Long, Liêu Tử Y)
Xem ban goc tieng Trung
“千州万州不如鬱林州，千楼万楼最美万花楼……”4月12日晚，70岁的讲解员龙永才哼着粤曲，缓缓推开万花楼厚重的大门，婉转的曲调和着暮色，漫上古楼飞檐，撞碎了楼前的静谧光影。
这座始建于南宋的古楼，即将迎来重建开街后的首个广西三月三。其间，2026玉林市AI+产业嘉年华暨“潮聚三月三·相约游玉林”消费季活动将在此举办，以AI技术整合文化、非遗、演艺、商贸等，向八方游客展示玉林传统文化、潮流创意、商贸活力。
预热已开始。游人往来穿梭，年轻人身着汉服，衣袂翩跹，在古楼前定格美好；老街坊围坐闲谈，家长里短，眉眼间尽是熟悉的温情。在玉州区玉城街道州佩社区，土生土长的龙永才守着这座楼讲述前世今生，这是他退休后最惬意的时光。
“万花楼又名奎妲阁、文昌楼。明隆庆年间重建，清道光二十八年大修，这一次，匠人们在楼里楼外彩绘千姿百态的花朵，从一楼到三楼，目之所及皆是繁花，从此称万花楼。”龙永才说，1935年出版的《广西一览》将其誉为“最精美建筑物之一”。奈何岁月无情，1938年日军空袭，楼体震裂；1968年，这座承载着玉林人记忆的古楼，彻底湮没在岁月里。
废墟之上，野草疯长，乡愁更甚。“一定要重建万花楼。”这是几代玉林人刻在心底的执念。
2016年，万花楼终于在原址启动重建。刚退休的龙永才主动请缨，成为工地门卫，日夜守护着这座承载着乡愁记忆的古楼。为还原古楼神韵，项目方特邀敦煌研究院团队，逐笔复原雕花壁画，让“玉林八景”在楼壁上重焕生机。
2021年，依托万花楼重建的契机，玉林万花楼片区城市更新项目开工，状元楼、万花戏台、侨史看台、八音广场等历史建筑被活化利用，勾勒出“岭南脉、民国风、侨民史、关厢情”的独特风貌。
2025年10月1日，万花楼文旅综合城正式开街。首日客流约3万人次，国庆假期突破50万人次，截至2026年3月，累计接待游客超300万人次。古楼归来，不仅是建筑的重生，更是乡愁的归位，是玉林人精神根基的重拾。
楼归，人归，文脉更归。
状元楼内，白玉兰剧场锣鼓铿锵，粤韵婉转流淌。玉林粤剧市级非遗代表性传承人钟玉坚，带着剧团常驻于此，一曲原创粤曲《玉林有戏 生生不息》，唱尽古州风韵，赢得台下掌声阵阵。自2025年3月剧团在状元楼揭牌以来，钟玉坚便组织粤剧爱好者在此开展常态化演出，她守着这份热爱，只为让粤剧乡音，在玉林大地代代相传。
古楼新生，吸引越来越多年轻人回来扎根创业。万潮文创店内，玉林特色香料氤氲成香，回归玉商周芳把香料加工成香囊、线香等。“你看，这一款由容县沙田柚的叶子精制出来的香水，在海外很受欢迎。”周芳说，地道玉林香料经深加工后，香飘更远、价值也更高。
95后青年黄霖龙返乡，把连锁奶茶店开到万花楼。“目前店里的营业额每天维持在1万元左右。”他满怀欣喜地说，“带上新潮茶饮在万花楼打卡，很出片，年轻人很青睐这种方式。”
如今，这里常态化举办文旅艺术节、非遗展演、粤剧雅集等活动，一个深度融合地域文化与现代商业的街区悄然崛起，成为玉林首个沉浸式微旅游目的地。
“玉林也有了自己的‘玉林路’。”万花楼文旅综合城运营经理任梓鑫感慨，他们积极打造“日间购物+夜间休闲+文旅体验”的消费生态，复古与时尚交融，文化与商业共荣，让万花楼成为兼具历史底蕴、空间质感与现代活力的城市文旅新地标。
“历史印记是城市的精神财富，让文化从记忆变为体验，才能真正激活城市的文化自信与发展动能。”玉州区商务局副局长邹琴表示，该区以玉林市十字街、万花楼文旅综合城为引领，着力培育十大特色街区，以文兴商、以商活城，让古城文脉永续流淌，构建全域文旅消费新生态。
八百年前，万花楼启始玉林文脉；八百年后，它成为城市更新的生动样本。它从不只是一座砖木楼阁，而是玉林人的精神原乡，是刻在城市骨子里的乡愁印记。
“百尺瑶台观北斗，一江春水向南流。”万花楼南门的楹联，早已道尽这座古楼的风骨。历经沧桑，几经沉浮，万花楼涅槃重生，傲然矗立在城市中央。
有些楼，生来就是为了守护一座城的记忆，照亮一座城的前程。万花楼的重生，是老街的新生，是岁月的回响，更是玉林文脉生生不息的最好见证。（张钰斌 邓盛龙 廖梓伊）