Dịch bài viết sau từ tiếng Trung sang tiếng Việt.

Giữ nguyên cấu trúc đoạn văn. Dịch chính xác, tự nhiên, dễ đọc.

Chỉ trả về bản dịch, không giải thích thêm.

Bài viết:

[Nhân Dân Nhật Báo] Nghệ nhân truyền thừa di sản văn hóa phi vật thể Kịch Quảng Tây Tạ Tạ tinh thông kỹ thuật hát kịch

2026-01-09 23:40

Tác giả:

Tôi muốn lưu lại

Chia sẻ bài viết

Lớn

Vừa

Nhỏ

"Nhân Dân Nhật Báo" ngày 9 tháng 1 năm 2026, trang 6.

Nghệ nhân truyền thừa di sản văn hóa phi vật thể Kịch Quảng Tây Tạ Tạ tinh thông kỹ thuật hát kịch

Hỏi chữ lấy âm, theo chữ tạo khúc (Tuyệt kỹ của người thợ)

Phóng viên báo này: Chúc Giai Kỳ

Điểm đáng xem của tuyệt kỹ

Kịch Quảng Tây là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Nghệ nhân truyền thừa đại diện cấp khu tự trị Tạ Tạ, sau mấy chục năm trong nghề, vẫn kiên trì quan niệm "hỏi chữ lấy âm, theo chữ tạo khúc", thiết kế những làn điệu độc đáo, đồng thời đưa các yếu tố âm nhạc hiện đại như jazz, nhạc giao hưởng vào sáng tác kịch truyền thống. Tác phẩm của ông từng được chọn vào buổi diễn tập tác phẩm thanh nhạc xuất sắc toàn quốc lần thứ 13, và giành giải "Công trình năm phần" của Quảng Tây.

9 giờ tối, tại "Quế Kịch Phường" ở thành phố Nam Ninh, Quảng Tây, tiếng đàn hát vang lên không dứt. Các diễn viên của Đoàn kịch Quảng Tây thuộc Nhà hát Kịch Quảng Tây đang tiến hành tập luyện vở kịch Quảng Tây phiên bản thanh xuân "Hoa đào mặt người".

"Chỗ này đừng có quá nhiều ngân nga." "Hát theo bản nhạc quá cứng nhắc, chữ 'hàn' ở đây thêm một chút uốn lượn nhỏ, như vậy mới đúng chữ tròn âm." Dưới sân khấu, ông Tạ Tạ (xem hình bên phải, do người được phỏng vấn cung cấp), nguyên Phó giám đốc Nhà hát Kịch Quảng Tây, đeo kính lão, đang chỉnh sửa làn điệu cho các diễn viên trẻ dựa trên bản nhạc.

Năm nay 61 tuổi, ông Tạ Tạ từng đảm nhiệm chức Phó giám đốc Nhà hát Kịch Quảng Tây, cũng từng là Trưởng đoàn kịch Quảng Tây, Trưởng đoàn nhạc dân tộc. Năm 2006, kịch Quảng Tây được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia đợt đầu tiên. Ông Tạ Tạ là nghệ nhân truyền thừa đại diện cấp khu tự trị của kịch Quảng Tây, đồng thời cũng là người truyền thừa duy nhất của dòng hát Đổng trong âm nhạc kịch Quảng Tây.

"Tiêu chuẩn phân biệt giữa các loại hình kịch địa phương chủ yếu là ngôn ngữ và âm điệu." Ông Tạ Tạ nói giọng Quế Lâm, tay chỉ theo sự lên xuống của thanh điệu, "Biểu diễn kịch Quảng Tây sử dụng tiếng Quế Lâm, nó có nhịp điệu lên xuống, bình thượng khứ nhập, thiết kế làn điệu phải 'hỏi chữ lấy âm, theo chữ tạo khúc', diễn viên hát mới thoải mái, khán giả nghe cũng hiểu."

"Kịch hát, kịch một nửa, hát một nửa. Hát và nhạc đệm hỗ trợ lẫn nhau, hát dựa vào nhạc đệm để biểu cảm. Sáng tác làn điệu vừa phải giữ được đặc sắc của loại hình kịch, vừa phải phù hợp với tính cách nhân vật trong kịch, đồng thời còn phải đáp ứng nhu cầu thẩm mỹ của khán giả, đạt được 'bước đi thay đổi nhưng hình thức không đổi'." Sau mấy chục năm trong nghề, ông Tạ Tạ luôn theo đuổi cảnh giới như vậy.

Làm thế nào để sáng tác ra âm nhạc kịch hay? Ông Tạ Tạ có "tuyệt kỹ" riêng. Ông Tạ Tạ không chỉ có thể chơi nhiều loại nhạc cụ dân tộc, mà còn quen thuộc với các thể loại âm nhạc khác nhau như nhạc pop, nhạc cổ điển phương Tây. Sự hiểu biết sâu sắc về kịch bản khiến phần trình diễn và sáng tác âm nhạc của ông càng thêm đặc sắc. Và tất cả những điều này đều không thể tách rời sự tích lũy nhiều năm của ông.

Năm 6 tuổi, ông Tạ Tạ đã theo cha học các nhạc cụ như đàn nhị. Năm 12 tuổi, ông theo học lớp kịch của Trường Nghệ thuật Quảng Tây. Năm 18 tuổi, ông vào Đoàn kịch Quảng Tây thành phố Liễu Châu, theo học nhạc sĩ kịch Quảng Tây nổi tiếng Đổng Quân. Ngoài 20 tuổi, ông bắt đầu tự học sáng tác âm nhạc.

Vào những năm 80 của thế kỷ trước, thị trường kịch hát không mấy sôi động. Vì vậy, ông Tạ Tạ bắt đầu tự học các nhạc cụ như guitar để đi biểu diễn khắp nơi. Trải nghiệm tưởng chừng khó khăn này lại làm phong phú thêm kỹ thuật âm nhạc của ông Tạ Tạ.

Phần nhạc đệm "Nỗi nhớ quê hương" sáng tác cho vở kịch Quảng Tây "Hoa Kiều Vinh Ký" đã vận dụng nhạc pop thời kỳ Dân Quốc, được giới trẻ đón nhận khi công diễn tại trường học. Một bài hát kịch Quảng Tây, sử dụng điệu nhạc kịch Quảng Tây kết hợp với nhạc giao hưởng, nghe thật độc đáo... Ngày nay, ông Tạ Tạ thường xuyên sáng tác những bài hát kịch gần gũi hơn với nhạc pop, trong đó không thiếu các yếu tố âm nhạc như jazz, nhạc giao hưởng.

Sau khi chỉnh sửa làn điệu cho diễn viên, ông Tạ Tạ đã vội vàng mở phần mềm soạn nhạc để ghi lại cảm hứng bất chợt, "Ngày trước soạn nhạc phải viết tay, sửa đi sửa lại, bây giờ có thể dùng phần mềm soạn nhạc để viết bản nhạc điện tử, còn có thể dùng máy tính để chơi thử nghe hiệu quả."

"Làn điệu truyền thống 'theo khúc đặt lời', thường là câu 7 chữ, 10 chữ, giai điệu làn điệu câu trên câu dưới lặp đi lặp lại, khán giả dễ cảm thấy nhàm chán. Hiện nay làn điệu kịch Quảng Tây là 'theo lời đặt khúc', phù hợp hơn với nhu cầu thẩm mỹ của khán giả hiện đại." Ông Tạ Tạ nói, so với phiên bản truyền thống của vở kịch Quảng Tây "Hoa đào mặt người", phiên bản thanh xuân được khán giả yêu thích hơn. "Trong quá trình sáng tác, tôi sẽ dựa trên ngữ điệu ngâm thơ theo tiếng Quế Lâm để viết giai điệu."

Hiện nay, Đoàn kịch Quảng Tây có 58 diễn viên và nhân viên, tuổi trung bình là 40. Ông Tạ Tạ thường nói với các học trò rằng, phải quen thuộc với các điệu thức của làn điệu truyền thống, nghiên cứu nhiều về kịch địa phương, phải chịu được sự cô đơn, có sự kiên định "mười năm mài một vở kịch".

"So với biểu diễn, nhân tài sáng tác âm nhạc kịch hát càng khan hiếm hơn." Khi nói về truyền thừa văn hóa, ông Tạ Tạ cảm thấy trách nhiệm nặng nề, "Ví dụ như kéo dài âm là tuyệt kỹ của kịch hát, có thể diễn tả tâm trạng nhân vật một cách tinh tế. Thiết kế làn điệu kịch hát ngoài việc phải hiểu kỹ thuật soạn nhạc, còn phải nắm vững đặc điểm làn điệu của loại hình kịch, nhất định phải học nhiều văn hóa truyền thống, đọc nhiều thơ ca phú, chỉ có hiểu sâu kịch bản mới có thể sáng tác ra âm nhạc hay."

Với tình yêu dành cho âm nhạc kịch hát, ngoài việc tích cực tham gia các hoạt động giao lưu do trường học, hiệp hội kịch, trung tâm văn hóa và các đơn vị khác tổ chức, ông Tạ Tạ còn tích cực tham gia sáng tác các bài hát kịch và âm nhạc kịch hát ở nhiều nơi. Phạm vi sáng tác không chỉ trong kịch Quảng Tây, mà còn có Thải Điều, Liêu kịch, Kinh kịch, Nhạc kịch Quảng Đông, v.v.

"Khán giả yêu thích mới là quan trọng nhất, tôi phải nỗ lực sáng tác hơn nữa." Tháo kính lão ra, ông Tạ Tạ cười nói.

Liên kết liên quan: